Menu

Prawilny

strona prawna

header photo

Zawieszenie postępowania w sprawie o alimenty przewidziane w art. 445 § 2 k.p.c.

W myśl art. 445 § 2 k.p.c. postępowanie w sprawie o zaspokojenie potrzeb rodziny lub alimenty, wszczęte przed wytoczeniem powództwa o rozwód, ulega z urzędu zawieszeniu z chwilą wytoczenia takiego powództwa co do świadczeń za okres od jego wytoczenia.
"Wytoczenie powództwa" jest wyrażeniem dobrze znanym terminologii kodeksu postępowania cywilnego i jest ono używane w znaczeniu przedstawienia sądowi wniosku o rozpoznanie i rozstrzygnięcie danej sprawy. Czynność ta jest z reguły dokonywana przez wniesienie pozwu (może jednak nastąpić i w innej formie, w szczególności przez ustne zgłoszenie powództwa w przypadkach przez prawo przewidzianych, co jednak nie jest przedmiotem rozważań). W tym znaczeniu pojęcie to jest użyte w art. 27-45 k.p.c., odnoszących się do właściwości sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, w art. 55-58, 61-62 i 75 k.p.c. dotyczących podmiotów wytoczenia powództwa i w innych przepisach. Podobnie w potocznym języku prawniczym zwroty "wytoczenie powództwa" i "wniesienie pozwu" używane są na oznaczenie tych samych czynności, rozpoczynających postępowanie sądowe.
W tekście art. 445 § 2 k.p.c., który jest przedmiotem pytania prawnego, brak wskazówki, żeby w tym konkretnym wypadku wytoczenie powództwa należało rozumieć inaczej, w szczególności, żeby przez chwilę wytoczenia powództwa należało rozumieć nie wniesienie pozwu, lecz dopiero zawisłość sprawy, jaka następuje w chwili doręczenia odpisu pozwu pozwanemu. Jeżeli ustawa pragnie powiązać pewne skutki dopiero z doręczeniem pozwu, czyni to w sposób wyraźny (art. 192 k.p.c.). Tymczasem w omawianym przepisie art. 445 § 2 k.p.c. nie tylko nie znajdziemy wzmianki odnoszącej się do doręczenia pozwu, lecz przeciwnie, tekst zdania pierwszego pozwala na wysnucie wniosku przeciwstawnego, tj. że chodzi w nim o chwilę wniesienia pozwu. W zdaniu tym bowiem wyrażenie "wytoczenie powództwa" użyte jest trzykrotnie w odniesieniu do różnych sytuacji, a analiza tekstu każe przyjąć, że każdorazowo oznacza ono wniesienie pozwu. Trudno zresztą przypuszczać, żeby w tym samym krótkim zdaniu wytoczenie powództwa mogło oznaczać raz chwilę doręczenia pozwu, a w pozostałych wypadkach chwilę jego wniesienia.
Toteż gramatyczna wykładnia rozważanego przepisu prowadzi do wniosku, że przez chwilę wytoczenia powództwa, o jakiej mowa w art. 455 § 2 k.p.c., należy rozumieć chwilę wniesienia pozwu.
Sąd Wojewódzki wyraża jednak obawę, że tak rozumiany art. 445 § 2 k.p.c. może się okazać niekorzystny dla osób dochodzących alimentów. U podstaw bowiem przepisu nakazującego zawieszenie postępowania alimentacyjnego z chwilą wytoczenia powództwa o rozwód leżało założenie, że od tej chwili o obowiązku małżonków przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny orzekać będzie w trybie art. 443 k.p.c. sąd, przed którym toczy się sprawa o rozwód, zbędne więc byłoby oraz nie potrzebnie powodowałoby komplikacje prawne dalsze toczenie się dwóch zazębiających się procesów. W rzeczywistości jednak między wniesieniem pozwu o rozwód a możliwością zgłoszenia wniosku opartego na art. 443 k.p.c. może upłynąć dłuższy okres, niezbędny m.in. do opłacenia pozwu o rozwód i do ewentualnego usunięcia innych braków formalnych. W tym okresie uprawniony do alimentów może być pozbawiony bieżących środków utrzymania, gdyż postępowanie alimentacyjne nie może się już toczyć (ulega ono zawieszeniu z urzędu), a wniosek z art. 443 k.p.c. nie może jeszcze być rozpoznany.
Omawiane trudności mogą jednak być przezwyciężone przez szerokie stosowanie zabezpieczenia powództwa o alimenty (art. 179 § 3, art. 753 § 1 k.p.c.). adwokat rozwód łódź
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 14.VII.1964 r. III CZP 32/66 przyjął, że w sprawie o alimenty wszczętej przed wytoczeniem powództwa o rozwód sąd, zawieszając postępowanie zgodnie z art. 445 § 2 k.p.c., powinien rozpoznać wniosek o zabezpieczenie powództwa. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że jakkolwiek uchwała dotyczyła takiego stanu faktycznego, przy którym strona złożyła wniosek o zabezpieczenie powództwa, to jednak sąd powinien wydać stosowne zarządzenie tymczasowe w sprawie zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych także z urzędu, jeśli zajdzie obawa, że zawieszenie postępowania alimentacyjnego bez jednoczesnego zabezpieczenia powództwa groziłoby interesom rodziny. Można przyjąć, że zabezpieczenie powództwa alimentacyjnego będzie niezbędne w każdym wypadku, gdy wstępna faza w postępowaniu o rozwód przeciągnie się i sąd rozwodowy nie będzie mógł przystąpić do wydania orzeczenia o obowiązku małżonków przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny przez czas trwania procesu, tj. do orzeczenia przewidzianego w art. 443 k.p.c.